polski Strona główna / Almanach / Wyprostowany obelisk
Niedziela - 20 sierpnia 2017 Bernarda, Sabiny, Samuela     
Menu
- Dobra i okolice
- Historia Dobrej
- Tradycje
- Galeria zdjęć
- Almanach
- Cmentarz
- Stare dokumenty
- Filmiki
- Stacja PKP
- LKS Dobrzanka
- LKS Dobrzanka II
- Fotokronika I
- Fotokronika II
- Fotokronika III
- Fotokronika IV
- Fotokronika V
- Jubileusz 650 - lecia
- Fotokronika VI
- Stare widokówki
- Filmiki II
- Filmiki III
- Fotokronika VII
- Fotokronika VIII
- Fotokronika IX
- Fotokronika X
Wyprostowany obelisk


WYPROSTOWANY OBELISK


          W dniu 11 listopada 1928 roku  na przełęczy między Łopieniem i Mogielicą w Beskidzie Wyspowym,
Stowarzyszenie
Młodzieży Polskiej z Dobrej wystawiło drewniany krzyż dla upamiętnienia walk legionowych
w Chyszówkach i uczczenia 10 rocznicy
odzyskania  niepodległości. Na krzyżu przymocowano  drewnianą 
tablicę z napisem  upamiętniającym to wydarzenie i intencją dla
jakiej go wystawiono. W  późniejszych
latach drewnianą  tablicę zastąpiono metalową.  Przełęcz ta wtedy nazywała się przełęcz Chyszówki.



11 listopada 1928 - uroczystość przed kościołem w Jurkowie, skąd uczestnicy
uroczystości przenieśli tablicę na przełęcz.


11 listopada 1928 - uroczystość postawienia krzyża na przełęczy ,
przemawia Władysław Karaś (3 w lewo od krzyża).


Krzyż na przełęczy w 1931 roku - zdjęcie wykonane przez
Władysława Pordesa (w głębi z lewej Mogielica).

Krzyż w 1934 roku.


Napis na tablicy.
        
       Po śmierci marszałka Józefa Piłsudskiego, dla uczczenia jego następcy, przełęcz Chyszówki przemiano -
wano na przełęcz marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza, pod dowództwem którego 23 listopada 1914 roku
jeden z batalionów legionów stoczył zwycięską potyczkę z odziałem kawalerii rosyjskiej i wziął do niewoli
wielu Rosjan.
       W 1938 roku, w 20 rocznicę odzyskania niepodległości, dla upamiętnienia bojów I Brygady Legionów
Polskich w Chyszówkach w 1914 roku pod wodzą marszałka Józefa Piłsudskiego, i ku czci jego następcy,
społeczeństwo powiatu limanowskiego wystawiło na przełęczy kamienny obelisk. W obelisk wmurowano
trzy kamienne tablice opisujące wydarzenia w Chyszówkach, świadczące o patriotyzmie społeczeństwa
i z nową nazwą przełęczy. Obelisk przetrwał II Wojnę Światową, ale powojenne czasy mu nie sprzyjały.
Zaraz po wojnie umieszczone na nim tablice zostały uszkodzone. Stał sobie pod sosnami i powoli się
pochylał - groziło mu zawalenie. Jego otoczenie było zaniedbane. Nie odbywały przy nim żadne oficjalne
uroczystości ale był odwiedzany, o czym świadczyły składane u jego stóp kwiaty. W wielu przewodnikach
pisano o nim "nieciekawy obelisk". I tak prawie 40 lat od zakończenia wojny obelisk sobie stał i pochylał
się coraz bardziej i nikt się tym specjalnie nie przejmował.


Przechylony obelisk - 1982 rok.


Zniszczona tablica.




         W 1982 roku w Chyszówkach oddano do użytku nową szkołę, której już we wcześniejszych latach
nadano imię Batalionów Chłopskich. I wtedy to prezes Zarządu Gminnego ZBOWiD (dziś Związek ma już
inną nazwę) w Dobrej Pan Józef Berdzik, wyszedł  z inicjatywą, by  w 40  rocznicę  zakończenia  II Wojny
Światowej odsłonić na ścianie budynku Szkoły Podstawowej w Chyszówkach tablicę upamiętniającą
członków BCh i AK , którzy zostali aresztowani przez gestapo i rozstrzelani w dniu 10 lipca 1944 roku,
i przy tej okazji doprowadzić do właściwego stanu obelisk na przełęczy. Uzyskał na to nie bez trudności
stosowne zezwolenia ówczesnych władz i po sporządzeniu dokumentacji wystąpił do Pana Aleksandra
Szyrszenia, naczelnika Gminy Dobra, z wnioskiem o zlecenie wykonania czterech granitowych tablic:
jednej na szkołę i trzech na obelisk oraz wykonanie prac przy obelisku. Ja wykonałem dokumentację
fotograficzną niezbędną do odtworzenia zniszczonych tablic. Dzięki zachowanym zdjęciom możemy
dziś zobaczyć w jakim stanie był obelisk przed odnowieniem. Pochylony obelisk "wyprostował" Pan
Józef Stokłosa z Dobrej a Pan Józef Szyrszeń z Chyszówek zamocował tablice. Wszystkie koszty
pokrył Urząd Gminy w Dobrej.


Zamówienie na wykonanie nowych tablic.

       9 maja 1985 roku, odbyła się w Chyszówkach uroczystość 40 rocznicy zwycięstwa nad faszyzmem,
przy udziale kombatantów, młodzieży szkolnej, mieszkańców Chyszówek, społeczeństwa gminy i władz
województwa nowosądeckiego.
Na budynku Szkoły Podstawowej odsłonięto tablicę z nazwiskami
poległych członków BCh i AK. Okolicznościowe przemówienia wygłosili przewodniczący Gminnej Rady
PRON Pan Jan Tąta
i prezes Zarządu Gminnego ZBOWiD Pan Józef Berdzik, po których uczniowie zaprezentowali okolicznościowy program słowno-muzyczny.
      A na przełęczy w tym czasie stał już wyprostowany obelisk z nowymi tablicami.
      

Tablica na szkole przed odsłonięciem - 9 maja 1985 roku.


Przemawia Pan Jan Tąta.











Pomnik - rok 1990.


Pierwsze uroczystości po 1989 roku.

     Po 1989 roku, dzień 11 listopada - rocznica odzyskania niepodległości, stał się z powrotem świętem
państwowym i co roku na przełęczy marszałka Śmigłego-Rydza odbywają się uroczystości patriotyczno-
religijne. Ich organizatorami są na przemian gminy Słopnice i Dobra, które przełęcz rozdziela. Szczególnie
uroczyście obchodzono 80 rocznicę odzyskania niepodległości. Z okazji tej okrągłej rocznicy, już w
III Rzeczypospolitej, staraniem Zarządu Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Okręg "Małopolska"
Kraków oraz zarządów i członków tegoż Związku z Dobrej i Nowego Sącza, postawiono obok obelisku
granitowy głaz-pomnik, w hołdzie Tym, którzy walczyli o wolną i niezawisłą Polskę. Między o obelisk a
granitowy głaz przeniesiono krzyż ze starego miejsca (wykonano nowy, 4 z kolei), a najbliższe otoczenie
wyłożono płytkami i ogrodzono. Obok ustawiono tablicę informacyjną o tym miejscu, odbywających się
tutaj uroczystościach i o tych, którym zawdzięczamy, że to miejsce wygląda tak jak dzisiaj. Niestety,
zapomniano o ludziach, którzy przyczynili się do tego, że przedwojenny obelisk przywrócono do dawnej
świetności, w czasach, w których trudniej było pomniki-obeliski prostować, niż dzisiaj stawiać nowe.

























© Wszelkie prawa zastrzezone     INTERAKTYWNA POLSKA
Webmaster: Stanisław Rząsa